Schlesische Gesellschaft für vaterländische Kultur (Śląskie Towarzystwo Kultury Ojczystej)

Schlesische Gesellschaft für vaterländische Kultur, którego mottem były słowa „NATURÆ ET PATRIÆ” (Natura i Ojczyzna) było jednym z pierwszych na Śląsku towarzystw naukowych, którego celem stało się rozpowszechnianie wiedzy wśród ogółu mieszkańców Śląska.

Stowarzyszenia naukowe i propagujące rozwój intelektualny mieszkańców Śląska mają w tym regionie długą tradycję. Już w 1720 roku w Breslau (Wrocław) założono Collegium Erudito-Philadelphicum Silesiacum (Kolegium Uczonych Miłości Braterskiej). Było to stowarzyszenie mieszczan wrocławskich, a jego celem była wymiana poglądów intelektualnych między uczonymi, pedagogami i mieszkańcami miasta. Wśród członków znaleźli się wybitni intelektualiści regionu, tacy jak CHRISTIAN RUNGE, dyrektor renomowanego Gimnazjum Magdaleny we Wrocławiu. Na Śląsku w XVIII wieku występowały licznie Patriotischen Sozietät czyli Stowarzyszenia Patriotyczne, których celem było propagowanie wymiany naukowej, a także krzewienie wiedzy technicznej, w tym agrarnej.

17 grudnia 1803 roku we Wrocławiu teolog, prawnik i fizyk CHRISTIAN HEINRICH MÜLLER (1772–1849) założył Gesellschaft zur Beförderung der Naturkunde und Industrie Schlesiens (Towarzystwo Wspierania Nauk Przyrodniczych i Przemysłu Śląska). W 1809 roku z tego towarzystwa wyłoniła się nowa organizacja – Schlesische Gesellschaft für vaterländische Kultur (Śląskie Towarzystwo Kultury Ojczystej). 13 listopada 1809 roku pruski król FRYDERYK WILHELM III (1770–1840) zatwierdził status tego towarzystwa.

Siedziba Schlesische Gesellschaft für vaterländische Kultur

Dość szybko Schlesische Gesellschaft für vaterländische Kultur stało się wiodącą organizacją naukową na terenie Śląska. Jej celem statutowym było propagowanie oraz rozpowszechniane badań naukowych oraz ich wyników, szczególnie matematyki i nauk przyrodniczych. Doskonale pokazuje to motto towarzystwa, którym były słowa „NATURÆ ET PATRIÆ” czyli natura i ojczyzna. Na pieczęci towarzystwa znajdowały się:

• globus ziemski, na którym był napis „SILESIA”;
• młot i wrzeciono (wskazujące dominujące śląskie gałęzie przemysłu);
• motto;
• data powstania stowarzyszenia.

Dość szybko towarzystwo stało się znane i popularne wśród kręgów miejskich, a z czasem zaczęło pełnić rolę śląskiej Akademii Nauki i Sztuki. Regularnie wydawano w ramach Schlesische Gesellschaft für vaterländische Kultur biuletyny informacyjne i raporty roczne. W kilku regionalnych gazetach towarzystwo prowadziło także regularne rubryki promujące naukę.

Portal do siedziby Schlesische Gesellschaft für vaterländische Kultur

Schlesische Gesellschaft für vaterländische Kultur z biegiem lat stało się jednym z najważniejszych europejskich towarzystw naukowych, porównywanym przez niektórych ze słynnym angielskim Royal Society. Współpracowano w zakresie wymiany informacji z około 350 innymi towarzystwami naukowymi w Europie i poza jej granicami. Do członków honorowych należeli między innymi KAROL DARWIN (1809–1882), ALEXANDER VON HUMBOLDT (1769–1859), JOHANN WOLFGANG VON GOETHE (1749–1832).