Poczet artystów śląskich: Ludwig Meidner

Ludwig Meidner był artystą, który specjalizował się nie tylko w ekspresjonizmie, ale i pisał wiersze.

Ludwig Meidner urodził się w Bierutowie (Bernstadt an der Weide) w powiecie oleśnickim 18 kwietnia 1884 roku w rodzinie o pochodzeniu żydowskim. Jego rodzice prowadzili na Śląsku sklep z tekstyliami. W latach 1898–1901 uczęszczał do liceum realnego (Oberschule) w Katowicach, potem przyuczał się na murarza, a następnie w latach 1903–1905 studiował na Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu. W 1905 roku przeniósł się do Berlina, gdzie pobierał lekcje akwaforty w pracowni HERRMANNA STRUCKA (1876–1944). W latach 1906–1907 uczęszczał do Académie Julian i pracowni Cormon w Paryżu. Tam odkrył sztukę PABLO PICASSA (1881–1973), PAULA GAUGUINA (1848–1903) i JAMESA ENSORA (1860–1949) oraz zaprzyjaźnił się ze słynnym malarzem AMEDEO CLEMENTE MODIGLIANIM (1884–1920). W 1912 roku wraz z RICHARDEM JANTHUREM (1883–1956) i JAKOBEM STEINHARDTEM (1887–1968) założył grupę Die Pathetiker, która rozpadła się jednak dość szybko. W tym czasie współpracował z pismami ekspresjonistów „Die Sturm”, „Die Aktion” oraz „Die Weißen Blätter”.

Ludwig Meidner wraz z żoną Else podczas otwarcia wspólnej wystawy w galerii Ben Uri w 1949 roku

Początkowo Meidner inspirował się impresjonistami i postimpresjonistami, ale największy wpływ wywarł na niego kubizm oraz futuryzm. Ulubionym wtedy tematem twórczości artysty było życie wielkomiejskie. O swojej sztuce z tego okresu malarz, mówił: Malujmy to, co nam bliskie, nasz miejski świat! Tętniące życiem ulice, elegancję żelaznych mostów wiszących, gazomierze wiszące w białych górach chmur, jaskrawe kolory autobusów i lokomotyw szybkich pociągów, falujące przewody telefoniczne (czyż nie przypominają śpiewu?), harlekinady kolumn reklamowych, a potem noc… noc wielkiego miasta…

Ekspresjonistyczne obrazy i rysunki Meidnera poruszały tematykę dynamiki wielkiego miasta, katastrof i końca świata, co w obliczu przyszłej I wojny światowej stało się prorocze.

Z biegiem czasu Meidnera zaczęły interesować wizje katastroficzne, a także takie o wydźwięku antywojennym,  pomimo euforii pierwszych miesięcy I wojny światowej. W 1913 oku zamieszkał wspólnie w Berlinie z poetą ERNSTEM WILHELMEM LOTZEM (1890–1914), który zginął w walkach na froncie zachodnim we wrześniu 1914 roku. Jego śmierć dogłębnie wstrząsnęła Meidnerem.

W latach 1916–1918 pełnił służbę wojskowa jako tłumacz w obozie jenieckim w Cottbus. W tym czasie zainteresował się judaizmem oraz poszukiwaniem religijnego sensu bytu. Malował wiele scen biblijnych, a jego sztuka zwróciła się ku naturalizmowi. Tym samym zrezygnował z ekspresjonizmu, odnajdując w uduchowieniu prawdziwą sztukę. Na początku la 20. XX wieku, napisał: Tak, zbytnio ubóstwialiśmy sztukę, zbyt namiętnie zabiegaliśmy o nią naszą duszą – teraz jest ona zużyta i wyczerpana. Mimo to, jego sztuka do końca życia nosiła znamiona ekspersjonistyczne.

Ludwig Meidner: Autoportret z paletą i pędzlami, 1922 © Archiwum Ludwiga Meidnera, Muzeum Żydowskie Miasta Frankfurtu nad Menem

Ludwig Meidner był również znanym portrecistą używającym farb olejnych, a także techniki akwaforty. W 1927 roku Ludwig ożenił się i od tego czasu wycofał się z życia artystycznego, skupiając się na pracy publicystycznej. W 1933 roku po dojściu nazistów do władzy, sztuka Meidnera została zakazana, a sam artysta przedstawiony jako jeden z czołowych artystów żydowskich. W 1939 roku wraz z żoną wyemigrował do Londynu, a po wybuchu wojny znalazł się w obozach internowania. Po wojnie pomimo wysiłków Meidnerowi nie udało się ułożyć życia w Wielkiej Brytanii, dlatego w 1953 roku powrócił do Niemiec, po tym jak rok wcześniej odwiedził Hamburg, gdzie zgotowano mu przyjazne przyjęcie.

Po pobycie w żydowskim domu spokojnej starości we Frankfurcie nad Menem, dzięki pośrednictwu galerzystki HANNY BEKKER VOM RATH (1893–1983), wprowadził się do pracowni w tak zwanym Błękitnym Domu w Hofheim am Taunus. W 1963 roku przeniósł się do Darmstadt, gdzie spędził ostatnie lata życia i gdzie został pochowany na cmentarzu żydowskim.

W 1927 roku Ludwig Meidner poślubił ELSE MEIER (1901–1987), która była jego uczennicą. Para miała jednego syna – Davida. Else nie wróciła jednak z mężem do Niemiec i pozostała w Londynie.

Sztuka Meidnera została zauważono stosunkowo późno. Artysta jest obecnie uważany za jednego z głównych przedstawicieli ekspresjonizmu miejskiego. W Muzeum Żydowskim we Frankfurcie przechowywana jest jego spuścizna artystyczna, natomiast pisemna znalazła się w archiwum miejskim w Darmstadt. W 1990 roku założono Stowarzyszenie Ludwiga Meidnera we Frankfurcie nad Menem

Ludwig Meidner „Krajobraz z sierpem księżyca” (Mond-Sichel-Landschaft)